فریدون مجلسی: از فرصت اسلامآباد نهایت استفاده را بکنیم/ ممکن است در آینده چنین شرایطی فراهم نشود
تداوم وضعیت کنونی بدون تصمیمگیری روشن، میتواند کشور را بهسمت سناریوهایی سوق دهد که کنترل آنها دشوار و پرهزینه خواهد بود. «در صورت از دست رفتن این مقطع، ممکن است در آینده امکان بازگشت به میز مذاکره با چنین شرایطی فراهم نشود. پس باید از فرصت اسلامآباد نهایت استفاده را بکنیم».
در تحلیل فضای شکننده ساعات منتهی به پایان آتشبس، فریدون مجلسی با نگاهی محتاطانه اما امیدوار، معتقد است: «هنوز امکان آغاز گفتوگوها وجود دارد؛ هرچند این امکان، بیش از هر زمان دیگری لرزان و وابسته به تصمیمات لحظهای طرفین است». به گفته این دیپلمات اسبق کشورمان: «شواهد میدانی و دیپلماتیک نشان میدهد زیرساختهای لازم برای برگزاری مذاکرات در اسلامآباد مهیا شده است؛ از آمادگی محل برگزاری در هتلها گرفته تا پیشبینیهای امنیتی برای چند روز متوالی از مذاکره. با این حال، عدم حضور قطعی هیئتها تا این لحظه، نشانهای از تردید یا پیچیدگی در محاسبات طرفین تلقی میشود».
به گزارش شرق، مجلسی بر این باور است که در چنین بزنگاهی: «منطق مذاکره همچنان میتواند بر منطق تقابل غلبه کند، مشروط بر آنکه ارادهای حداقلی برای «تعامل، ولو محدود» وجود داشته باشد». تحلیلگر حوزه سیاست خارجی تأکید میکند: «حتی یک توافق موقت یا گام اولیه نیز میتواند بهمثابه روزنهای برای خروج از چرخه فرسایشی تنش عمل کند». به تعبیر او: «حتی اگر دستاوردی کامل حاصل نشود، داشتن یک بهانه یا مبنا برای آغاز گفتوگو، خود یک فرصت است؛ فرصتی که میتواند از ورود به مرحلهای غیرقابل بازگشت جلوگیری کند».
این تحلیلگر با اشاره به فضای داخلی و خارجی درباره بحران، از وجود سه جریان سخن میگوید که عملا در راستای «تداوم و تشدید تنش» حرکت میکنند. به گفته او: «بخشی از مخالفان خارج از کشور، با امید به تغییرات بنیادین، از تشدید درگیری استقبال میکنند. در سوی دیگر، بازیگرانی همچون اسرائیل نیز با ملاحظات امنیتی و راهبردی خاص خود، خواهان تداوم فشار بر ایران هستند». در داخل نیز، به باور مجلسی: «برخی جریانهای رادیکال به حمله و هجمه و تخریب علیه قالیباف و تیم مذاکرهکننده روی آورده و مسیر گفتوگو را تخریب کردهاند. این تندروها، خواه از سر باور یا محاسبه و عامدانه در این روزها بهگونهای عمل میکنند که نتیجه آن تقویت فضای تقابل است».
با این حال، دیپلمات اسبق کشورمان تأکید میکند: «آنچه باید در مرکز توجه قرار گیرد، منافع ملی ایران است»؛ منافعی که به تعبیر مجلسی: «دیگر تاب تحمل هزینههای فزاینده یک درگیری گسترده دیگر را ندارد». او با ترسیم تصویری از پیامدهای ملموس آغاز مجدد جنگ، «از اختلال در زیرساختها، فشار بر معیشت مردم، و تهدید زندگی روزمره سخن میگوید» و هشدار میدهد: «ادامه این روند میتواند به فرسایش عمیقتر توان ملی بینجامد». البته از نگاه این کارشناس: «مسئله فقط تخریب فیزیکی نیست، بلکه آسیبهای اجتماعی و روانی نیز در کمین جامعه قرار دارد».
در چنین بستری، مجلسی تأکید دارد: «نقش چهرههایی که در فرایند مذاکرات حضور دارند، از جمله محمدباقر قالیباف، نیز مورد توجه قرار گرفته است». او، اگرچه تصریح میکند: ارزیابیاش مبتنی بر افراد نیست، بلکه بر نتایج متمرکز است، اما در عین حال ابراز امیدواری میکند که مسئولان امر و شخص قالیباف بتوانند از این فرصت حساس برای پیشبرد گفتوگوها بهره ببرند. به باور او: «برخی مواضع اخیر قالیباف و پزشکیان نیز حاکی از درک ضرورت پرهیز از تداوم تنش و توجه به هزینههای آن است».
مجلسی در بخش دیگری از ارزیابی خود، به شرایط خاص کنونی در حوزه ژئوپلیتیک اشاره میکند و معتقد است: «برخی اهرمهای موجود از جمله تحولات مرتبط با مسیرهای حیاتی منطقه میتواند به عنوان فرصتی برای چانهزنی و دستیابی به توافقی آبرومندانه مورد استفاده قرار گیرد». او روی این نکته مانور میدهد که «استفاده هوشمندانه از این موقعیتها، میتواند به کاهش فشارها، پایاندادن به درگیری و حتی گشایش در مسیر رفع تحریمها منجر شود». در نهایت، جمعبندی این دیپلمات پیشین بر یک محور استوار است که «بهرغم ورود به بامداد چهارشنبه و پایان آتشبس دوهفتهای، فرصت هنوز از دست نرفته، اما بسیار محدود است».
به تعبیر او، تداوم وضعیت کنونی بدون تصمیمگیری روشن، میتواند کشور را بهسمت سناریوهایی سوق دهد که کنترل آنها دشوار و پرهزینه خواهد بود. مجلسی هشدار میدهد: «در صورت از دست رفتن این مقطع، ممکن است در آینده امکان بازگشت به میز مذاکره با چنین شرایطی فراهم نشود. پس باید از فرصت اسلامآباد نهایت استفاده را بکنیم».
