هزینه پهپادهای ارزان ایرانی برای پنتاگون

روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی نوشت: «تولید پهپادهای ایرانی تقریبا ۳۵ هزار دلار هزینه دارد. بخشی از هزینه رهگیرهای نظامی پیشرفته‌ای که گاهی اوقات برای سرنگونی آنها استفاده می‌شود. پهپادهای ارزان، جنگ در اوکراین را تغییر دادند و به ایرانی‌ها این امکان را داده‌اند که از شکاف موجود در سرمایه‌گذاری‌های دفاعی آمریکا که از نظر تاریخی راه‌حل‌های دقیق اما گرانقیمت را در اولویت قرار داده‌اند، بهره‌برداری کنند.

به گزارش ایسنا به گفته «مایکل سی. هوروویتز» از مقامات پنتاگون در دولت بایدن، مقابله با پهپادها سال‌هاست که اولویت اصلی پنتاگون بوده است. او گفت: «اما انگیزه‌ای برای توسعه یک راه‌حل وجود نداشته است.» تنها در ۶ روز اول جنگ علیه ایران، آمریکا ۱۱.۳ میلیارد دلار در جنگ با ایران هزینه کرد. کاخ سفید و پنتاگون تخمین‌های به‌روز شده‌ای ارائه نکرده‌اند، اما موسسه امریکن انترپرایز، یک اندیشکده با گرایش محافظه‌کارانه در اوایل آوریل تخمین زد که ایالات متحده تقریبا ۲۵ و ۳۵ میلیارد دلار در این جنگ هزینه کرده است و رهگیرها بخش زیادی از این هزینه را به خود اختصاص داده‌اند. بسیاری از کارشناسان دفاع موشکی نیز نگرانند که ذخایر رهگیرها اکنون به طرز خطرناکی کم شده باشد.

در یک سناریوی ایده‌آل، یک هواپیمای هشدار اولیه، یک پهپاد را زمانی که هنوز چند صد مایل از هدف فاصله دارد، شناسایی می‌کند و یک جنگنده، مانند اف-۱۶، از یک پایگاه نظامی اعزام می‌شود. سپس اف-۱۶ می‌تواند با استفاده از موشک‌های سیستم سلاح کشتار دقیق پیشرفته (APKWS) II، یک پهپاد را از فاصله حدود شش مایلی هدف قرار دهد.

این نوع گشت‌های هوایی دفاعی از نظر هزینه مقرون به صرفه هستند، اما به دلیل دامنه وسیع درگیری همیشه در دسترس نبوده‌اند. شبکه خبری ان.بی.سی گزارش داده، ایران همچنین هواپیماهای هشدار اولیه‌ای را که ایالات متحده برای شناسایی پهپاد از آن فاصله به آنها نیاز دارد، هدف قرار داده است.

گزینه دیگر برای شناسایی و سرنگونی پهپادها، انواع سیستم‌های مختلف شناسایی مستقر در زمین است، اما همه این سیستم‌ها نقاط ضعفی دارند چراکه توانایی آنها در شناسایی پهپادهایی که در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند به دلیل انحنای زمین محدود است.

سیستم‌های دفاع ضد پهپاد

یکی از سیستم‌های دفاعی مستقر در زمین که واشنگتن و متحدانش به طور خاص برای مقابله با پهپادها در برد کوتاه‌تر ساخته‌اند، کایوت است. این سیستم می‌تواند پهپادها را تا فاصله حدود ۹ مایلی رهگیری کند. کایوت به طور قابل توجهی ارزان‌تر از بسیاری از سیستم‌های دفاعی زمینی دیگر موجود در آمریکا و متحدانش است و از نظر تاریخی در دفاع از دارایی‌های مهم مؤثر بوده است. اما با وجود موثر و مقرون به صرفه بودن، تعداد نسبتا کمی سامانه‌های کایوت در سال‌های اخیر توسط ارتش ایالات متحده خریداری شده است.

بر اساس گزارش مرکز امنیت نوین آمریکا، اندیشکده‌ای در واشنگتن، وقتی نیروهای مقاومت در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ به نیروهای زمینی ایالات متحده در منطقه حمله کردند، تعداد کایوت‌ها آنقدر کم بود که نیروهای آمریکایی مجبور بودند تقریبا هر روز سیستم‌ها را بین هشت پایگاه مختلف در منطقه جابجا کنند.

دفاع ضد موشکی مستقر در کشتی

بسیاری از سیستم‌های دفاعی زمینی برد بلند که آمریکا و متحدانش می‌توانند برای مقابله با پهپادها استفاده کنند، گران‌تر هستند، زیرا برای سرنگونی هواپیماها و موشک‌های بالستیک طراحی شده‌اند، نه پهپادها. به عنوان مثال، سیستم رادار داخلی یک ناوشکن نیروی دریایی آمریکا می‌تواند پهپادها را از فاصله ۳۰ مایلی شناسایی و با رهگیرهای موشک استاندارد ۲ (SM-۲) آنها را سرنگون کند. همانطور که در حملات هوایی، پروتکل نظامی تصریح می‌کند که حداقل دو موشک شلیک شود. این ناهماهنگی بین سیستم‌های دفاعی آمریکا و تاکتیک‌های جنگی فعلی پس از جنگ سرد آغاز شد، زمانی که تهدیدات پیش‌بینی‌شده کمتر، سریع‌تر و با برد بالاتر بودند، نه حملات گسترده پهپادها. ایران اغلب با توجه به قیمت پایین پهپادهای شاهد-۱۳۶، چندین فروند از آنها را همزمان پرتاب می‌کند. این پهپادها همچنین پیش از آنکه پرتاب شوند، برای مقصدی برنامه‌ریزی شده‌اند و برای همین، می‌توانند تقریبا ۱۵۰۰ مایل را طی کنند و اهداف را در سراسر خاورمیانه در دسترس قرار دهند و هدف بگیرند.

هوروویتز  می‌گوید: «این دسته از حملات دقیق و کم‌هزینه در زمانی که اکثر پدافندهای هوایی آمریکا توسعه یافته بودند، وجود نداشت.»

دفاع ضد موشکی مستقر در زمین

سیستم پدافند هوایی استاندارد ارتش آمریکا، پاتریوت است. این سامانه که معمولا در یک پایگاه نظامی مستقر است، می‌تواند یک پهپاد را از فاصله حدود ۲۷ مایلی با رهگیرهای تقویت‌شده بخش موشکی PAC-۳ سرنگون کند. پروتکل نظامی تصریح می‌کند که حداقل دو موشک باید شلیک شود.

«استیسی پتیجان» عضو ارشد و مدیر برنامه دفاعی در مرکز امنیت نوین آمریکا نیز گفت: آموزش دفاع هوایی به اعضای ارتش می‌آموزد که ابتدا استفاده از سیستم‌های دفاعی دوربرد را در اولویت قرار دهند تا حد امکان ضربه بیشتری وارد کنند، اما این سیستم‌ها گران‌ترین هستند.

اما یک دفاع پرهزینه هنوز هم می‌تواند برای محافظت از یک هدف ارزشمند، به ویژه آنهایی که تعمیر یا تعویض آنها دشوار است، از نظر اقتصادی منطقی باشد مانند رادار ۱.۱ میلیارد دلاری در یک پایگاه نظامی در قطر و حسگر دفاع هوایی ۵۰۰ میلیون دلاری در پایگاهی در اردن که در اوایل جنگ علیه ایران آسیب دیدند.

تسلیحات مستقر در زمین (مسلسل)

در نهایت، چیزی وجود دارد که می‌توان آن را آخرین راه حل نامید؛ تسلیحات مستقر در زمین یا مسلسل‌ها. وقتی یک پهپاد حدود یک مایل یا کمتر از یک دقیقه با برخورد به هدف فاصله دارد، چیزی مانند Centurion C-RAM می‌تواند به سرعت شروع به شلیک کند تا پهپاد را ساقط کند. اگرچه Centurion C-RAM نسبتا مقرون به صرفه است، اما بهترین گزینه نیست زیرا برد بسیار کوتاهی دارد.

پهپادهای رهگیر

همچنین چیزی وجود دارد که می‌توان آن را آینده پهپادهای جنگی نامید؛ پهپادهای رهگیر با قدرت هوش مصنوعی. پهپادهای رهگیر مانند Merops Surveyor از نظر تئوری می‌توانند پرتابه‌های دشمن را از برد کوتاه شکار و منهدم کنند. «اریک اشمیت»، مدیر اجرایی سابق گوگل، شرکتی را برای توسعه سیستم ضد پهپاد Merops در همکاری با جنگنده‌های اوکراینی تاسیس کرد که در جنگ با روسیه به کار گرفته می‌شوند.

ایالات متحده پس از آغاز حمله به ایران، هزاران واحد Merops را به خاورمیانه فرستاد، اما مشخص نیست که آیا آنها مستقر شده‌اند یا خیر. همانطور که بیزنس اینسایدر گزارش داده است، ارتش آمریکا در بحبوحه جنگ، آموزش این سیستم را آغاز کرد.

سایر تلاش‌ها برای کاهش نسبت هزینه به ازای هر شلیک برای از بین بردن یک پهپاد شکست خورده است. پنتاگون در سال مالی ۲۰۲۴ بیش از یک میلیارد دلار برای تحقیق در مورد سلاح‌های هدایت‌شده یا لیزرها سرمایه‌گذاری کرد که تنها سه دلار برای هر شلیک هزینه و برد ۱۲ مایل دارند. این سیستم‌ها هنوز در میدان استفاده نشده‌اند. با وجود عدم تعادل هزینه، ترس واقعی بسیاری از افراد در جامعه دفاعی، ذخایر خالی شده مهمات است.

تام کاراکو، مدیر پروژه دفاع موشکی در مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی در واشنگتن گفت: «چیزی که مرا می‌ترساند این است که ذخایر تسلیحاتی ما رو به اتمام است. نه اینکه نتوانیم از پس هزینه‌های آنها برآییم، بلکه قبل از اینکه بتوانیم آنها را جایگزین کنیم، تمام خواهیم شد.»