ایراندخت محصص که بود؟
ایراندخت محصص، برخلاف دیگر نامهای شناختهشده خانوادهاش نظیر اردشیر و بهمن محصص که در کانون توجه محافل هنری بودند، مسیر حرفهای خود را در فضای متن، ترجمه و آموزش دانشگاهی جستوجو کرد. زیستِ بهدور از هیاهوی این منتقد و مدرس هنرهای تجسمی، در پایان راه نیز ادامه یافت.
نام خانوادگی «محصص» با تاریخ هنر معاصر ایران گره خورده است، اما ایراندخت محصص، خواهر «اردشیر» و «ارژنگ» و دخترعموی «بهمن محصص»، هرگز در سایه سنگین این نامها متوقف نماند، بلکه با هویتی مستقل و رویکردی متفاوت، در این عرصه حضور پیدا کرد.
به گزارش ایسنا، ایراندخت محصص (۱۴۰۵-۱۳۱۱) را میتوان در زمره روزنامهنگاران و منتقدان هنری مهم در عرصه نقد و تحلیل هنرهای تجسمی در دهههای گذشته به شمار آورد. او از سال ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۷، در نشریات مختلف مطالبی را درباره کاریکاتور نوشت. در دورانی که نقد هنری در مطبوعات و محافل آکادمیک ایران هنوز ساختار امروزی خود را نیافته بود، مقالات، نقدها و ترجمههای ایراندخت محصص به عنوان منابعی مهم در نظر گرفته میشدند.
او نخستین کسی بود که مترادفی برای «کاریکاتور» در ایران و زبان فارسی یافت و نام آن را «طنز ترسیمی» گذاشت. برخی از منتقدین هنری پا گرفتن هنر کاریکاتور در ایران را مدیون او میدانند. محصص برای نخستین بار کتابی از کاریکاتوریستهای فرانسوی را در ایران چاپ کرد و سالها در نشریه «تماشا»، به معرفی کاریکاتوریستهای برجسته دنیا میپرداخت.
او که تحصیلات خود را در ایران و فرانسه پشت سر گذاشته بود، توانست مدتی بعد به تدریس در دانشگاهها و مجامع آکادمیک نیز بپردازد و عضو هیات علمی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران شود.
البته ایراندخت محصص توانست به عنوان هنرمند نیز در عرصه هنرهای تجسمی حضور پیدا کند و در طی سالها، نمایشگاههایی از آثارش را در ایران و خارج از کشور برگزار کرد. در سالهای اخیر نیز در «نمایشگاه نقاشی ایراندخت محصص» در سال ۱۴۰۲ و نمایشگاه «سیزدهمین دوره فروش آثار چند نسل هنرمندان ایران معاصر» در سال ۱۴۰۳ در گالری لاله، آثاری از این هنرمند به نمایش گذاشته شدند.
درگذشت بیسروصدای ایراندخت محصص در روزهای پرالتهاب فروردینماه، بازتابی از زیست آرام و بیحاشیه او در تمام سالهای فعالیتش بود. بنا بر اعلام، این هنرمند در نخستین روزهای فرودین ۱۴۰۵ درگذشت و در سکوت خبری به خاک سپرده شد.
