تور مذاکراتی عباس عراقچی/ تشدید تلاشهای دیپلماتیک در سایه ناوها
روز پنجشنبه برخی منابع پاکستانی گزارش دادند که پاسخ تهران به پیشنهاد آمریکا تا روز جمعه تحویل مقامات اسلام آباد میشود. پاسخی که به احتمال زیاد دورنمای آتشبس و چرخش آن به سمت دور دوم مذاکرات یا ازسرگیری دوباره جنگ مشخص خواهد شد.
تلاشهای دیپلماتیک در میانه آتشبس شکننده ایران و آمریکا و در سایه تشدید آرایش نظامی آمریکا همچنان از سوی اسلام آباد ادامه دارد. سید عباس عراقچی پیش از تور دیپلماتیک به اسلام آباد، مسقط و مسکو در تماسهای جداگانه با وزیر خارجه و فرمانده ارتش پاکستان درباره آخرین موضوعات مرتبط با آتشبس گفتوگو کرد.
به گزارش دنیای اقتصاد، این در شرایطی است که روز پنجشنبه برخی منابع پاکستانی گزارش دادند که پاسخ تهران به پیشنهاد آمریکا تا روز جمعه تحویل مقامات اسلام آباد میشود. پاسخی که به احتمال زیاد دورنمای آتشبس و چرخش آن به سمت دور دوم مذاکرات یا ازسرگیری دوباره جنگ مشخص خواهد شد.
در شرایطی که زمان دقیقی برای تمدید آتشبس تعیین نشده و همزمان تعاملات و رایزنیها میان ایران و آمریکا با میانجیگری پاکستان ادامه دارد، سیانان به نقل از منابع آگاه پاکستانی و ایرانی اعلام کرد که ایران هیاتی را برای مذاکره به پاکستان اعزام خواهد کرد. رویترز نیز به نقل از یک منبع دولتی پاکستان خبر داد که انتظار میرود عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، جمعه شب با یک تیم کوچک وارد اسلامآباد شود. این منبع افزود که تیم لجستیک و امنیتی آمریکا از پیش در اسلامآباد مستقر شده است تا مقدمات این گفتوگوها را فراهم کند.
در سوی دیگر، ناو هواپیمابر بوش نیز به خاورمیانه آمده و در چند روز آینده در وضعیت عملیاتی قرار خواهد گرفت. فرماندهی مرکزی آمریکا نیز اعلام کرده برای اولین بار در دهههای اخیر، سه ناو هواپیمابر به طور همزمان در خاورمیانه فعالیت میکنند. در این اطلاعیه این سه ناو شامل «ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن (سیویان ۷۲)، یواساس جرالد آر. فورد (سیویان ۷۸) و یواساس جورج اچ. دبلیو. بوش (سیویان ۷۷)» است که همزمان با حمایت هوایی «شامل بیش از ۲۰۰ هواپیما و ۱۵هزار ملوان و تفنگدار دریایی» همراهی میشوند. در همین خصوص وزیر جنگ آمریکا ادعا کرد: محاصره ایران جهانی شده است و تنها چند روز دیگر، یک ناو هواپیمابر دیگر به محاصره ایران خواهد پیوست.
به موازات این آرایش نظامی، در جبهه دیپلماسی نیز تلاشها تشدید شده است. سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران روز جمعه در تماسهای جداگانه با محمد اسحاقدار معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه پاکستان و فیلد مارشال عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان در خصوص تحولات منطقهای و موضوعات مرتبط با آتشبس گفتوگو و رایزنی کرد. طرفین در مورد تحولات منطقهای، آتشبس و ادامه تلاشهای دیپلماتیک اسلامآباد در چارچوب تعامل ایران و ایالات متحده تبادل نظر کردند. وزیر امور خارجه پاکستان بر اهمیت گفتوگو و تعامل پایدار برای رسیدگی به مسائل معوقه به منظور پیشبرد صلح و ثبات منطقهای در اسرع وقت، تاکید کرد. عراقچی نیز از نقش تسهیلگرانه و سازنده پاکستان در اوضاع جاری قدردانی کرد و هر دو وزیر توافق کردند در تماس نزدیک با یکدیگر باقی بمانند.
مذاکرات میان تهران-واشنگتن نیز ۳روز بعد، روز شنبه (۲۲ فروردین ۱۴۰۵ برابر با ۱۱ آوریل ۲۰۲۶) در اسلام آباد پاکستان به ریاست «محمد باقر قالیباف» رئیس مجلس شورای اسلامی ایران بر هیات ایرانی و نیز «جی دی ونس» معاون رئیسجمهوری آمریکا بر هیات آمریکایی برگزار شد و بدون دستیابی به توافق به پایان رسید. طی این مدت نقض آتشبس توسط آمریکا و اقدامات مجرمانه آن به ویژه تداوم محاصره دریایی و حمله تروریستی به کشتی تجاری ایران همچنان ادامه پیدا کرد. پس از آن دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا روز سهشنبه اول اردیبهشت ۱۴۰۵ (۲۱ آوریل ۲۰۲۶) اعلام کرد: به درخواست پاکستان، آتشبس با ایران را تا زمانی که پیشنهاد آنها (ایران) ارائه شود و مذاکرات به هر نحوی به نتیجه برسد، تمدید خواهم کرد.
سایه ضرب الاجل بر سر ترامپ
در فضایی که فشارهای داخلی علیه ترامپ درخصوص پایان دادن به جنگ ادامه دارد، روزنامه «نیویورک تایمز» در گزارشی نوشت که یک قانون چند دههای در آمریکا به رئیسجمهور آمریکا اجازه میدهد بدون تایید کنگره تا ۶۰ روز وارد جنگ شود، اما پس از پایان یافتن آن گزینههای او برای ادامه این جنگ محدود میشود. به نوشته نیویورک تایمز، درحالیکه نزدیک به ۸ هفته از جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران میگذرد، جمهوریخواهان در کنگره بارها تلاش دموکراتها برای توقف عملیات و وادار کردن ترامپ به مشورت با قانونگذاران را ناکام گذاشتهاند؛ جنگی که او بدون مجوز کنگره آغاز کرده است. با این حال، برخی جمهوریخواهان اشاره کردهاند که ضربالاجل قانونی در هفتههای آینده میتواند نقطه عطفی محسوب شود. آنها انتظار دارند که رئیسجمهور آمریکا یا درگیری را کاهش دهد یا برای ادامه آن از کنگره مجوز بگیرد.
دموکراتهای آمریکا چند بار تلاش کردند با استناد به قانون اختیارات جنگی مصوب ۱۹۷۳ - که برای محدود کردن توان رئیسجمهور آمریکا در آغاز جنگ بدون مجوز کنگره طراحی شده - این جنگ را به چالش بکشند، اما شکست خوردند. آخرین بار نیز روز چهارشنبه، جمهوریخواهان سنا برای پنجمین بار چنین طرحی را رد کردند. با این حال، این قانون مجموعهای از ضربالاجلها را تعیین کرده که نخستین آن در اول مه (۱۱ اردیبهشت) فرا میرسد و میتواند فشار بر دولت ترامپ را افزایش دهد. زمانی که ایالات متحده در ۲۸ فوریه همراه با اسرائیل حملات مشترک را آغاز کرد، ترامپ مدعی شد این اقدام در چارچوب اختیاراتش بهعنوان فرمانده کل قوا و برای دفاع از پایگاههای آمریکا در خاورمیانه و «پیشبرد منافع حیاتی ملی» انجام شده است. او همچنین ادعا کرد این اقدام دفاع جمعی از متحدان منطقهای از جمله اسرائیل است. بسیاری از دموکراتها این توجیه را رد کرده و آن را غیرقانونی خواندهاند. بر اساس قانون، رئیسجمهور آمریکا ۶۰ روز فرصت دارد بدون مجوز کنگره نیروهای آمریکایی را از جنگ خارج کند. ترامپ بهطور رسمی در ۲ مارس کنگره را مطلع کرد، بنابراین این مهلت در اول مه به پایان میرسد.
به گزارش نیویورک تایمز، برخی جمهوریخواهان اکنون اعلام کردهاند که از ادامه جنگ فراتر از این بازه بدون مجوز کنگره حمایت نخواهند کرد. سناتور جان کریس گفته است از ادامه عملیات نظامی پس از ۶۰ روز بدون تایید کنگره حمایت نمیکند. برایان مست رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان نیز هشدار داده که اگر جنگ علیه ایران تا ماه مه ادامه یابد، حمایت سیاسی از رئیسجمهور آمریکا ممکن است کاهش یابد. پس از پایان ۶۰ روز، گزینههای رئیسجمهور آمریکا محدود میشود. این قانون اجازه یک تمدید ۳۰ روزه را میدهد، مشروط بر اینکه رئیسجمهور آمریکا بهصورت کتبی اعلام کند این زمان برای خروج امن نیروها ضروری است اما این تمدید مجوز ادامه عملیات تهاجمی محسوب نمیشود. نادیده گرفتن این ضربالاجل میتواند برای جمهوریخواهان آمریکایی هزینه سیاسی داشته باشد؛ چرا که بسیاری از آنها اهمیت مهلت ۶۰ روزه را پیشتر به رسمیت شناختهاند. سناتور کریس مورفی گفت: برای جمهوریخواهان سختتر خواهد بود که پس از عبور از ۶۰ روز همچنان چشم خود را بر این موضوع ببندند.
